Có 2 nguyên nhân chính được các nhà kinh tế đưa ra, đó là:

Việt Nam là một nước có diện tích đất nông nghiệp khá lớn, cộng thêm điều kiện thời tiết thuận lợi nên việc nuôi trồng dễ dàng hơn nhiều so với các nước có khí hậu khắc nghiệt như Nhật, Hàn, Israel,…

Tuy nhiên, các sản phẩm nông sản của Việt Nam không đạt chất lượng cao, chúng ta đang thừa lúa gạo phẩm chất thấp mà thiếu lúa gạo chất lượng cao.

Bên cạnh đó, nông dân chỉ giỏi sản xuất mà không nắm thị trường, không chủ động đầu vào và càng không nắm được thị trường đầu ra. Phần lớn hoạt động mua bán gạo, các sản phẩm nông nghiệp đều dựa vào thương lái.

Họ mua gom các sản phẩm nông nghiệp rồi trộn chung với nhau nên chủ yếu lấy giá mặt bằng chung, do đó dù có sản phẩm tốt cũng không được mua giá cao, thành ra giá sản phẩm luôn ở mức bình quân cho đến thấp, dù có sử dụng các loại giống mới theo khoa học kỹ thuật.

Từ đó, nông dân chỉ trú trọng làm thế nào để sản xuất nhiều, chứ không trú trọng vào chất lượng sản phẩm.

Cần trú trọng vào chất lượng chứ không phải sản lượng nông sản

Việt Nam có quá nhiều người làm nông nghiệp, và chủ yếu theo phương thức canh tác riêng lẻ, vì vậy việc áp dụng máy móc khoa học công nghệ vào nông nghiệp là vô cùng khó khăn.

Tại các nước có nền nông nghiệp hiện đại, mỗi nông dân thường sở hữu hàng hecta đất, hoặc liên kết với nhau sản xuất cả đồn điền, trang trại. Vì vậy việc áp dụng máy móc, thiết bị vào nông nghiệp là đồng bộ, không quá khó khăn. Từ đó cho các sản phẩm ổn định với chất lượng cao, sản lượng lớn, chất lượng đồng đều, đồng phẩm cấp.

Nhiều địa phương hiện đang phát triển cánh đồng mẫu lớn, chủ yếu là khu vực ĐBSCL. Điều đó là rất tốt, cần coi trọng. Tuy nhiên, ngoài việc phát triển lực lượng sản xuất, người nông dân cần chú ý đến khâu đầu ra, quan hệ với các doanh nghiệp thu mua. Cần phải có hợp đồng rõ ràng, gắn bó lâu dài và đảm bảo không bể hợp đồng.

Xem xét lại mô hình hợp tác xã để tổ chức quy mô quản lý tốt hơn, có tổ chức kiểm soát chặt chẽ và đảm bảo đầu ra cho người dân yên tâm sản xuất.